Door Jordi Daniels, oprichter AI Board · ·
Een AI-strategie voor de directie legt vast welke beslissingen je met AI voorbereidt, op welke data, wie eigenaar is en hoe je succes meet. Ze is af als de directie haar zonder externe hulp kan uitleggen, uitvoeren en bijstellen. Tot dat moment is het een rapport.
Dit stuk is voor directie en MT die in één kwartaal van gesprek naar werkwijze willen. Je krijgt een template, een planning in drie blokken, het verschil met AI-beleid en de valkuilen waarop de meeste strategieën stranden.
Wat staat er in een AI-strategie voor de directie?
Een bruikbare AI-strategie bevat acht onderdelen (doel, vragen, data, gereedschap, grenzen, eigenaarschap, meting en verantwoording) en past op vier pagina's. Langer is meestal een teken dat de keuzes nog niet gemaakt zijn. Gebruik dit template en vul het in aan het eind van het eerste kwartaal, niet aan het begin.
- Doel in één zin. Welke beslissingen wil de directie sneller of beter nemen, en waarom juist die?
- De vragen. Per directielid drie tot vijf vragen die nu te lang duren of op een aanname eindigen.
- De data. Welke bronnen die vragen beantwoorden, en wie per bron eigenaar is.
- Het gereedschap. Waar AI bij die data mag, en waar niet.
- De grenzen. Wat de directie bewust niet met AI doet, zoals personele beoordelingen of externe communicatie zonder menselijke eindredactie.
- Eigenaarschap. Wie aan tafel verantwoordelijk is voor de werkwijze, en wie haar bijhoudt.
- De meting. Doorlooptijd en kwaliteit van beslissingen, niet het aantal gebruikers.
- Verantwoording. Wanneer de raad van commissarissen of de aandeelhouders de voortgang zien, en in welke vorm.
Punt 2 is het hart. De vragen leggen vast waar de directie sneller wil beslissen. Dat is een preciezere opdracht dan welke visieparagraaf ook.
Het eerste kwartaal in drie blokken
Geen roadmap met fasen en mijlpalen, maar drie blokken van ongeveer een maand. Aan het eind ligt iets wat je aan een raad van commissarissen kunt laten zien.
| Blok | Weken | Wat de directie doet | Wat er dan ligt |
|---|---|---|---|
| 1. De vragen | 1 tot 4 | Per directielid vragen kiezen en ze elke week met AI stellen | Vragen die werken, en vragen waar de data tekortschiet |
| 2. De data | 5 tot 8 | Alleen de bronnen ontsluiten die de vragen nodig hebben | Een overzicht van bronnen, eigenaren en gaten |
| 3. Vastleggen | 9 tot 13 | Het template invullen op basis van eigen ervaring | De AI-strategie op vier pagina's |
Blok 1: de vragen die de directie zelf moet kunnen beantwoorden
Begin bij vragen, niet bij tools. Kies per directielid drie tot vijf vragen die nu structureel te lang duren. Eén eis: het antwoord moet in de eigen data te vinden en te controleren zijn.
- Wat is er deze maand het meest veranderd in de zaak, positief en negatief, en waardoor?
- Waar spreken twee bronnen elkaar tegen, zoals de pijplijn volgens sales en de liquiditeit volgens finance? Welke klopt?
- Wat gebeurt er met de kaspositie als de twee grootste openstaande deals niet doorgaan, en vanaf wanneer wordt dat nijpend?
Stel die vragen vanaf week één echt, met AI, op de data die er al is. Na een paar weken weet je uit ervaring welke vragen goede antwoorden opleveren. Dat is oordeel, geen mening.
Blok 2: de databasis die eronder moet liggen
Nu pas komt de data aan de beurt, en alleen de data die de vragen uit blok 1 nodig hebben. Die smalle scope is bewust.
Minimaal nodig: de financiële cijfers van de afgelopen jaren in leesbare vorm, lopende contracten en offertes, directierapportages en notulen. Daarnaast de systemen waar sales en operatie hun cijfers uit halen. Leg vooraf vast wie wat mag zien.
Wat je hier ontdekt, is nuttiger dan wat je oplevert. Welke cijfers worden nergens consistent bijgehouden? Welke afdeling heeft een eigen waarheid? Welk rapport vertrouwt niemand meer?
Daaronder hoort één doorzoekbare laag over de kennis van het bedrijf, in plaats van vijf losse tools met elk een eigen fragment. Dat doet een AI-bedrijfsbrein: documenten, cijfers en afspraken, bevraagbaar vanaf één plek.
Blok 3: vastleggen wat blijft
Aan het eind van het kwartaal vul je het template in.
Welke beslissingen worden voortaan standaard met AI voorbereid, en door wie? Welke bronnen worden onderhouden? Wat doet de directie bewust niet met AI? En hoe stel je over een half jaar vast of het werkt?
Dat is de AI-strategie: vier pagina's die de directie zelf opstelde en kan verdedigen, gebouwd op een kwartaal eigen ervaring.
AI-strategie of AI-beleid?
De twee worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze beantwoorden een andere vraag. De strategie gaat over waar AI de besluitvorming verbetert. Het beleid gaat over wat wel en niet mag.
| AI-strategie | AI-beleid | |
|---|---|---|
| Vraag | Waar verbetert AI onze beslissingen? | Wat mag wel en niet met AI? |
| Inhoud | Vragen, data, eigenaren, meting | Toegestane tools, welke gegevens erin mogen, controle, verboden toepassingen |
| Voor wie | Directie en MT | Iedereen in het bedrijf |
| Omvang | Vier pagina's | Eén tot twee pagina's om mee te beginnen |
| Wanneer | Na een kwartaal eigen ervaring | Een korte versie direct, uitwerken na het kwartaal |
De volgorde is praktisch. Een korte set spelregels heb je meteen nodig, want je medewerkers gebruiken AI al. Een uitgewerkt beleid schrijf je pas als je weet welke risico's zich echt voordoen.
Wil je AI-beleid opstellen, begin dan bij een voorbeeld van een AI-beleid en pas het aan op je eigen bedrijf.
AI-strategie in het mkb
In het mkb werkt deze aanpak juist goed. Een mkb-directie mist de staflagen die een groot programma draaiende houden. Hier is dat een voordeel: er zit geen tussenlaag die de uitkomst verdunt.
De schaal is ook behapbaar. De data achter de belangrijkste beslissingen is in een mkb-bedrijf meestal in weken toegankelijk te maken, niet in jaren.
De valkuil is omgekeerd. Uit tijdgebrek wordt de hele vraag uitbesteed, en dan ligt er een plan dat niemand intern kan uitvoeren.
Bij een directeur-eigenaar is de directie soms één persoon. Dan is de strategie kleiner, maar het principe hetzelfde: jij stelt de vragen, op je eigen data. Blok 1 kan dan op één dag beginnen.
De setupdag zet een AI-assistent met bedrijfsbrein op je eigen laptop. Hoe dat uitpakt bij iemand met drie bedrijven, vertelt Teus Louwerens zelf. De volgorde voor de rest van het bedrijf staat in AI implementeren in je bedrijf.
Waarom de meeste AI-strategieën een rapport blijven
Dat is geen aanname. De cijfers komen van partijen waarvan de slides vaak al in je bestuursstukken liggen.
| Bron | Wat het meet | Cijfer |
|---|---|---|
| Gartner, voorspelling juli 2024 (via THE Journal) | Generatieve-AI-projecten die na de proof of concept stoppen, eind 2025 | Minstens 30% |
| Gartner, maart 2026 (eigen bericht) | Hetzelfde, terugkijkend op eind 2025 | Ruim 50% |
| S&P Global Market Intelligence, 2025 (via CIO Dive) | Bedrijven die het merendeel van hun AI-initiatieven staken | 42%, een jaar eerder 17% |
| MIT NANDA, augustus 2025 (via Fortune) | Generatieve-AI-pilots zonder meetbaar effect op de winst-en-verliesrekening | Circa 95% |
| RAND, augustus 2024 (rapport) | AI-projecten die mislukken, volgens schattingen die RAND aanhaalt | Meer dan 80%, twee keer zo vaak als IT zonder AI |
Wat elk cijfer precies meet en waar het wordt betwist, staat in waarom AI-projecten mislukken.
Kijk vooral naar de oorzaken. Gartner noemt slechte datakwaliteit, onvoldoende risicobeheersing, oplopende kosten en onduidelijke bedrijfswaarde. RAND noemt als meest voorkomende oorzaak dat niet helder is welk probleem AI moet oplossen.
Het zijn keuzes aan de directietafel, of keuzes die daar juist niet worden gemaakt. Een strategie vraagt keuzes over waarde, risico en prioriteit. Die maakt een directie alleen goed als ze begrijpt wat AI op beslisniveau wel en niet doet.
Wordt dat begrip ingehuurd in plaats van opgebouwd, dan ligt er een document dat de directie kan goedkeuren maar niet verdedigen.
Bij de eerste tegenvaller kan niemand aan tafel beoordelen of het plan bijstelling verdient of beëindiging. Dan wordt het beëindigd.
Ondertussen staat de werkvloer niet stil. Volgens MIT's NANDA-onderzoek gebruiken medewerkers bij ruim 90% van de bedrijven persoonlijke AI-accounts voor hun werk. Slechts zo'n 40% van de bedrijven heeft een officieel abonnement.
De werkvloer wachtte niet op de strategie. De directie wel.
Het alternatief is klein om op te schrijven: de directie wordt zelf AI-native. Elk directielid bereidt beslissingen voor met AI, op de echte data van het eigen bedrijf, als vaste werkwijze.
Voor de CEO is dat een AI CEO: een assistent die over de eigen bedrijfsdata redeneert.
Wat je niet doet
Geen tool-jacht. Een vergelijkingsmatrix met veertien leveranciers voelt als voortgang en is het niet. Welk gereedschap je nodig hebt, weet je pas als je weet welke vragen je stelt. Kies iets waarmee je deze week kunt beginnen.
Geen pilot-parade. Zes afdelingen met elk een eigen proefproject leveren zes presentaties op en nul beslissingen. Dat is het patroon achter de cijfers hierboven.
Geen AI-beleid van veertig pagina's voordat iemand AI gebruikt heeft. Vooraf geschreven beleid verbiedt vooral wat niemand van plan was. De echte risico's blijven ongeregeld.
Geen delegatie naar één trede lager. Schuift de directie de strategie door naar IT of een innovatiemanager, dan komt er een advies waar de directie niet op kan doorvragen. Dan ben je terug bij het rapport.
Wanneer wel een bureau
Zelf doen is geen dogma. In vier situaties is externe hulp de verstandigste keuze.
Bij data-engineering en integratie. Bronsystemen ontsluiten, datastromen opschonen en koppelingen bouwen is specialistisch werk met een duidelijke opleverdatum. Dat hoort niet bij de directie.
Bij regelgeving die specifieke kennis vraagt. Werk je met medische gegevens, financieel toezicht of aanbestedingsregels, dan is juridisch advies geen luxe. Vraag om een toetsbaar oordeel, niet om een strategie.
Bij gedragsverandering in de hele organisatie. Verandert de werkwijze van honderden mensen, dan is verandermanagement een vak. De directie blijft wel eigenaar van de inhoud.
Bij een second opinion op een besluit dat je al nam. Een bureau dat je eigen strategie beoordeelt, is waardevoller dan een bureau dat hem schrijft. Je krijgt tegenspraak in plaats van invulling.
De rode draad: huur uitvoering en toetsing in, geen oordeel. Luidt de opdracht "bepaal onze richting", dan koop je iets wat je niet kunt overnemen.
Wat je van een adviseur mag eisen en wat het in Nederland kost, staat in AI-consultancy: wat je mag eisen en wat het kost.
AI Board is ons eigen product.
AI Board is jouw persoonlijke AI-assistent die je AI-native maakt: hij draait op je eigen laptop, gevoed met de data van je bedrijf, en wordt scherper naarmate jouw kennis groeit.
Veelgestelde vragen
Wat is een AI-strategie voor de directie?
Een AI-strategie voor de directie legt vast welke beslissingen je met AI voorbereidt, op welke data, wie eigenaar is en hoe je succes meet.
Het kenmerk is dat de directie haar zelf kan uitleggen en bijstellen. Een document dat alleen de opstellers begrijpen, is een advies.
Hoe stel je een AI-strategie op?
Begin bij vragen, niet bij tools. Laat elk directielid drie tot vijf vragen kiezen die nu te lang duren.
Stel die vragen met AI op de eigen data, en ontsluit alleen de data die daarvoor nodig is. Vul na een kwartaal het template in.
Hoe stel je AI-beleid op?
Begin met één of twee pagina's spelregels: welke tools mogen, welke gegevens erin mogen, wie de uitkomst controleert en wat niet met AI gebeurt. Werk het uit zodra je weet welke risico's zich echt voordoen.
Wie in de directie is eigenaar van de AI-strategie?
De directie als geheel, met één directielid dat haar bijhoudt. Dat hoeft geen technisch profiel te zijn. Het moet wel iemand zijn die zelf dagelijks vragen aan AI stelt, anders wordt het opnieuw een rapport.
Hoe lang duurt het opstellen van een AI-strategie?
Met deze aanpak één kwartaal. Dat klinkt lang voor vier pagina's, maar die pagina's zijn de uitkomst van dertien weken eigen ervaring. Een strategie die in twee weken wordt geschreven, beschrijft meestal wat een ander denkt dat je nodig hebt.
De vraag die telt, is niet of er aan het eind van dit kwartaal een AI-strategie ligt. Het is of de directie haar kan uitleggen zonder de auteur erbij te halen.
Voor jouw rol: AI voor strategiemanagers.