Door Jordi Daniëls, oprichter AI Board ·
Impliciete kennis is wat je weet en gebruikt zonder dat het ergens staat, en je legt het vast door drie dingen op te schrijven: je prompts, je besluiten en je werkwijze. Je prompts (hoe je iets wilt) worden een skill. Je besluiten (en waarom) worden een besluitnotitie met de reden. Je werkwijze (de stappen) wordt huisregels. Alle drie als bestanden in een vault van je bedrijf, zodat je opvolger ze kan nalezen en navragen als jij al weg bent.
Hoe je de hele overdracht aanpakt, staat in kennisoverdracht als iemand je bedrijf verlaat. Een overdrachtsdocument legt vast wat iemand doet: taken, lopende zaken, contactpersonen. Wat de vertrekker weet zonder te weten dat hij het weet, komt in geen enkel overdrachtsdocument terecht.
Hoe je AI goede vragen stelt, staat in prompt engineering voor de directie. Hier gaat het om wat je met een goede prompt doet nadat je hem hebt gebruikt.
Wij verkopen AI Board, een persoonlijke AI-assistent die zo'n vault op je eigen laptop inricht.
Wat is impliciete kennis?
Impliciete kennis is kennis die je gebruikt zonder dat je haar onder woorden brengt: ervaring, oordeel, de uitzonderingen op de regel. In het Engels heet het tacit knowledge, kennis die moeilijk te verwoorden of over te dragen is. Het begrip komt van Michael Polanyi, die in The Tacit Dimension (1966) begon bij één vaststelling: "we can know more than we can tell", we weten meer dan we kunnen vertellen (University of Chicago Press).
Het standaardvoorbeeld is fietsen: je kunt het, maar je kunt niet uitleggen hoe je je evenwicht houdt.
Expliciete kennis is het tegendeel: kennis die al ergens staat, in een handboek, contract, prijslijst of dashboard, en die je kunt doorgeven zonder dat de schrijver erbij is.
Wat is latente kennis?
Latente kennis is kennis die er wel is, maar pas bovenkomt als iemand de goede vraag stelt of de situatie zich voordoet. Ik bedoel ermee het deel van de impliciete kennis dat je wel onder woorden kunt brengen. Dat deel kun je vastleggen.
Wat is het verschil tussen impliciete en expliciete kennis?
Expliciete kennis staat ergens en kun je doorgeven zonder de maker; impliciete kennis zit in iemands hoofd en vertrekt met hem mee. Voorbeelden uit het werk van een directeur of manager:
| Situatie | Expliciet: dit staat ergens | Impliciet: dit zit in je hoofd | Waar het in de vault komt |
|---|---|---|---|
| Een offerte prijzen | De prijslijst en de kortingsregels | Wanneer je afwijkt van de prijslijst, en waarom | Een skill |
| Een lastige klant | Het contract en de klantgegevens | Dat je hem eerst belt en pas daarna mailt | Het klantdossier |
| Een leverancier | De inkoopvoorwaarden | Waarom je die leverancier niet meer neemt | Een besluitnotitie |
| De maandafsluiting | Het stappenplan van finance | Welk cijfer je als eerste controleert, omdat het daar vaker misgaat | Een skill |
| Een nieuwe medewerker | De functieomschrijving | Wat je in de eerste weken wel en niet aan hem overlaat | De huisregels |
Waarom verdwijnt impliciete kennis als iemand vertrekt?
Impliciete kennis verdwijnt omdat ze nooit is opgeschreven: een overdrachtsdocument bevat wat de vertrekker weet dat hij weet, niet wat hij vanzelfsprekend vindt. Drie dingen spelen mee.
Ze is uniek per persoon. Panopto liet in 2018 met YouGov 1.001 Amerikaanse werknemers ondervragen van organisaties met minstens 200 medewerkers. In dat Workplace Knowledge and Productivity Report was 42 procent van de institutionele kennis uniek voor de persoon: opgedaan voor de eigen rol en met geen enkele collega gedeeld, volgens het persbericht van Panopto.
Wat vanzelfsprekend is, schrijf je niet op. Vraag een ervaren manager hoe hij een offerte prijst en hij noemt de prijslijst. De uitzonderingen die hij elke maand maakt, noemt hij pas als je een echte offerte naast hem legt.
De overdracht valt in de slechtste weken. De vertrekker is aan het afronden en de opvolger is vaak nog niet begonnen.
Hoe maak je impliciete kennis expliciet?
Je maakt impliciete kennis expliciet door haar onder woorden te brengen terwijl de persoon er nog is, aan de hand van echt werk. De bekendste theorie is het SECI-model van Ikujiro Nonaka, dat hij met Hirotaka Takeuchi uitwerkte in The Knowledge-Creating Company (Oxford University Press, 1995). Het onderscheidt vier stappen: socialisatie (meekijken), externalisatie (onder woorden brengen), combinatie (vastgelegde kennis ordenen) en internalisatie (doen tot het vanzelf gaat). Bij externalisatie maak je impliciete kennis expliciet, zodat anderen haar kunnen delen.
In de praktijk werken vijf methoden, elk met een valkuil:
| Methode | Hoe het werkt | Valkuil |
|---|---|---|
| Meekijken | De opvolger loopt een paar weken mee | Er blijft niets op papier |
| Denk hardop | De expert doet een echte taak en zegt hardop wat hij afweegt; jij neemt het op | Kost tijd van de drukste persoon |
| Interview met de vertrekker | Vraag naar uitzonderingen en beslissingen, niet naar procedures | Komt laat |
| Inspreken | Na een gesprek of besluit een korte spraaknotitie | Een opname die niemand uittikt, leest niemand |
| Prompts bewaren | Wat je al aan AI uitlegt, bewaar je als skill | Zonder vaste plek blijft het in een chatgeschiedenis hangen |
Goede interviewvragen zijn "Wanneer wijk je af van de regel?" en "Wat zou je je opvolger in de eerste week zeker vertellen?". De vraag "Wat doe je allemaal?" levert alleen een takenlijst op.
Wie met AI werkt, schrijft zijn kennis al op
Wie dagelijks met AI werkt, schrijft zijn kennis al op, want een goede prompt is precies de uitleg die je anders nooit zou opschrijven. Een prompt als "loop deze offerte na, let op de marge en de levertijd, en wees kritisch" bevat je oordeel over wat ertoe doet. Dat is externalisatie, alleen in een venster dat je daarna sluit.
Leg drie dingen vast, elk op een eigen plek:
| Wat je vastlegt | Waar het in de vault komt | Wat je opvolger ermee kan |
|---|---|---|
| Je prompts: hoe je iets wilt | Een skill: een bestand met naam, beschrijving en stappen | Dezelfde taak op dezelfde manier laten doen |
| Je besluiten: en waarom | Een besluitnotitie met de reden | Nalezen waarom het zo is gegaan |
| Je werkwijze: de stappen | De huisregels, die in elke sessie gelden | Werken volgens jouw regels |
Van prompt naar skill
Een skill is een vaste werkwijze in een bestand: een naam, een beschrijving van wanneer je hem gebruikt, en de stappen, in gewone taal. Bij Claude is een skill een map met een bestand SKILL.md, waarin een naam en een beschrijving verplicht zijn. Anders dan een prompt, die voor één gesprek geldt, laadt een skill wanneer hij nodig is, zodat je dezelfde uitleg niet steeds hoeft te herhalen. Anthropic beschrijft de opbouw als "organized like an onboarding guide you'd create for a new team member" (Anthropic, Agent Skills, nagelopen op 16 november 2026).
De offerteprompt van hierboven ziet er als skill zo uit (een verzonnen voorbeeld):
| Onderdeel | Inhoud |
|---|---|
| Naam | offerte-check |
| Beschrijving | Loopt een offerte na voordat hij de deur uitgaat. Gebruik bij "loop deze offerte na". |
| Stap 1 | Lees de offerte en het klantdossier in de vault. |
| Stap 2 | Reken de marge na tegen de ondergrens uit de huisregels. |
| Stap 3 | Leg de levertijd naast de planning en de betalingstermijn naast de standaard. |
| Stap 4 | Geef drie punten terug: wat moet anders, wat is een risico, wat is goed. |
| Grens | Verstuur niets. Jij beslist. |
De prompt typ je elke keer opnieuw, steeds een beetje anders, en hij zakt weg in je chatgeschiedenis. De skill staat als bestand in de vault en werkt morgen hetzelfde, ook voor je opvolger.
Wanneer je er een skill van maakt, staat in de huisregels van een AI Board-installatie in één regel: "Terugkerende taak twee keer gedaan? Vraag of er een skill van gemaakt moet worden." De notities in de map Skills/ van de vault zijn de leesbare versie, zodat ook iemand die geen AI gebruikt kan zien hoe jij het doet.
Van besluit naar besluitnotitie
Een besluit leg je vast met de reden erbij, anders weet over een jaar niemand meer waarom. De skill decision-memo van AI Board zet een besluit op één pagina: het besluit in één zin, de opties (altijd ook niets doen), wat elke optie kost en riskeert, de aanbeveling met de reden, en het sterkste argument ertegen. Volgens de skill zelf moet iemand daarmee in vijf minuten kunnen beslissen en het besluit over zes maanden nog kunnen verdedigen. Op jouw akkoord komt het memo als notitie in de map Decisions/, met de datum in de naam.
Dat is het verschil tussen "we werken niet meer met die leverancier" en "we zijn gestopt omdat hij in de drukste weken twee keer te laat leverde, en leverzekerheid woog zwaarder dan prijs" (ook verzonnen).
Van werkwijze naar huisregels
Je werkwijze leg je vast in huisregels: een bestand dat in elke sessie geldt, zodat de assistent niet hoeft te raden hoe jij werkt. In de standaard huisregels van AI Board staat bijvoorbeeld dat mails en berichten concepten zijn die je zelf verstuurt, en dat cijfers letterlijk uit de bron komen, met bron en datum. Daaronder vul je je eigen regels aan: hoe je schrijft, wat je nooit doet, wat je altijd eerst controleert.
Inspreken: latente kennis zonder typen
De laagdrempeligste manier om latente kennis vast te leggen is inspreken. Na een klantgesprek of besluit spreek je in Obsidian een notitie in. De routine voor spraaknotities van AI Board tikt die opnames lokaal uit met whisper.cpp, zodat er geen audio naar de cloud gaat, en maakt er per onderwerp een notitie van, met je eigen acties op het bord. Je hoeft alleen te praten terwijl het nog vers is.
Waarom moeten die bestanden van je bedrijf zijn?
Vastgelegde kennis helpt je opvolger alleen als ze op een plek staat die van het bedrijf is, en niet in de chatgeschiedenis van iemands ChatGPT- of Claude-account. Een chat hoort bij een account op een platform. Wat er met die chats gebeurt als iemand vertrekt, zoek ik met bronnen uit in ChatGPT als tweede brein.
De vault is een gewone map met platte markdownbestanden op een laptop van het bedrijf. Je leest hem zonder de tool en je kunt hem morgen aan een ander model geven. Bestanden op je eigen schijf is wel iets anders dan verwerking op je eigen schijf: in de Claude-editie gaat de verwerking van een vraag via Anthropic, in de lokale editie blijft ook dat op je machine (zie beveiliging).
Blijft de vault bij het bedrijf, dan kan de opvolger hem bevragen alsof de vertrekker er nog is: "Waarom zijn we gestopt met die leverancier?" Het antwoord komt met het bestand erbij, zodat je het kunt controleren. Meer over zo'n vault staat in een tweede brein voor executives; op een setupdag richten wij hem met je in.
Kun je alle impliciete kennis vastleggen?
Nee. Een recensie op de pagina van Polanyi's uitgever vat het samen: alle kennis heeft persoonlijke, impliciete elementen, en daarom is kennis nooit helemaal expliciet te maken. Drie soorten blijven over:
- Vakmanschap in de vingers. Hoe een ervaren verkoper een stilte laat vallen, leer je niet uit een bestand.
- Relaties. Met een klantdossier kan de opvolger het gesprek beginnen; het vertrouwen moet hij zelf opbouwen.
- Intuïtie die je zelf niet onder woorden krijgt. Weet je niet waarom je iets aanvoelt, dan kan geen skill het opschrijven.
En een skill is zo goed als de persoon die hem schreef. Leg je een slechte gewoonte vast, dan gaat die voortaan elke keer precies zo. Een vault vult zichzelf ook niet, en wat je er slordig in zet, komt er slordig uit. Een samenvatting van de assistent kan fout zijn, dus bewaar altijd het origineel.
Draait je bedrijf vooral op handwerk, in een werkplaats of op de bouw, dan helpen meekijken en voordoen meer dan bestanden.
Veelgestelde vragen
Wat is impliciete kennis?
Impliciete kennis is kennis die je gebruikt zonder dat je haar onder woorden brengt: ervaring, oordeel en de uitzonderingen op de regel. Michael Polanyi beschreef het in The Tacit Dimension (1966) als het feit dat we meer weten dan we kunnen vertellen. In het Engels heet het tacit knowledge.
Wat is het verschil tussen impliciete en expliciete kennis?
Expliciete kennis staat ergens, in een handboek, contract of prijslijst, en kun je doorgeven zonder de maker. Impliciete kennis zit in iemands hoofd, zoals waarom je een leverancier niet meer neemt. Die vertrekt mee als de persoon vertrekt.
Wat is een voorbeeld van impliciete kennis?
Een directeur die weet wanneer hij bij een offerte van de prijslijst afwijkt, en waarom. Dat staat in geen enkele prijslijst. Of de controller die bij de maandafsluiting altijd eerst één cijfer controleert, omdat het daar vaker misgaat.
Kan AI impliciete kennis vastleggen?
Ja, het deel dat je onder woorden brengt. Een goede prompt is al expliciet gemaakte kennis: bewaar je die als skill in een vault van je bedrijf, dan blijft hij werken als jij al weg bent.
Wat is latente kennis?
Latente kennis is kennis die er wel is, maar pas bovenkomt als iemand ernaar vraagt of de situatie zich voordoet. Ik bedoel ermee het deel van de impliciete kennis dat je wel kunt vertellen, als je de goede vraag krijgt.
AI Board is jouw persoonlijke AI-assistent die je AI-native maakt: hij draait op je eigen laptop, gevoed met de data van je bedrijf, en wordt scherper naarmate jouw kennis groeit. Privacy by design, met het denkniveau van CEO, CFO en CTO, zodat jij meesurft op de AI-golf in plaats van erachteraan te zwemmen.